← Terug naar live metingen

Wetenschappelijke uitleg

Wat is Schumann-resonantie?

Schumann-resonantie is een reeks natuurlijke elektromagnetische frequenties van de hele planeet, waarvan de sterkste rond 7,83 Hz ligt. Blikseminslagen over de hele wereld laten de ruimte tussen het aardoppervlak en de ionosfeer klinken als een klok, en gevoelige ontvangers kunnen dat geluid op extreem lage frequenties (ELF) overal op aarde oppikken.

EarthWave · Bijgewerkt op 21 nov 2026

Een wereldwijde elektromagnetische holte

Het aardoppervlak geleidt elektriciteit, en de ionosfeer ook: een laag geladen gas die op ongeveer 60 tot 90 km hoogte begint. Samen vormen ze een dunne bolvormige schil, een holte die elektromagnetische golven kan vasthouden waarvan de golflengte ongeveer zo groot is als de planeet.

Wereldwijd zijn er elke seconde zo'n 50 bliksemflitsen. Elke flits geeft een brede uitbarsting van radio-energie af. Het meeste daarvan lekt weg, maar het deel waarvan de golflengte past bij de omtrek van de aarde versterkt zichzelf terwijl het rond de aardbol reist. Die overgebleven staande golven zijn de Schumann-resonanties.

De eerste modus ligt rond 7,83 Hz, en hogere modi volgen rond 14,3, 20,8, 27,3 en 33,8 Hz. Ze liggen niet op gelijke afstand van elkaar, omdat de holte een bol is en geen rechte buis.

Waarom 7,83 Hz een referentie is, geen constante

7,83 Hz is een gemiddelde. Een perfecte holte zou rond 10,6 Hz resoneren; de echte heeft verliezen, waardoor de waargenomen grondfrequentie afhankelijk van de omstandigheden daalt tot ongeveer 7,5 tot 8,2 Hz.

De waarde verschuift met de hoogte en geleidbaarheid van de ionosfeer, het tijdstip van de dag, het seizoen, de zonneactiviteit en de plek waar de zwaarste onweersbuien zijn. Een fellere kleur in een grafiek betekent meer signaalvermogen (amplitude), geen hogere frequentie. Beweringen dat "de frequentie van de aarde naar 40 Hz is gesprongen" komen meestal voort uit het verkeerd lezen van de amplitudeschaal of de hogere modi.

Wie het ontdekte

De Duitse natuurkundige Winfried Otto Schumann voorspelde de resonanties in 1952 wiskundig, toen hij doceerde aan de Technische Universiteit München. In de jaren 50 volgden de eerste metingen, en in 1960 publiceerden Balser en Wagner duidelijke waarnemingen van de voorspelde modi.

Sindsdien zijn de resonanties een standaardinstrument in de atmosfeerfysica: ze worden gebruikt om wereldwijde bliksemactiviteit te volgen, de lagere ionosfeer te bestuderen en modellen van de elektromagnetische omgeving van de aarde te toetsen.

Hoe het wordt gemeten

Schumann-resonanties worden gemeten met zeer gevoelige magnetische inductiespoelen of antennes voor het elektrische veld, ver weg van hoogspanningsleidingen geplaatst, omdat de 50/60 Hz-netbrom en de harmonischen daarvan het zwakke natuurlijke signaal overstemmen.

Het ruwe signaal wordt omgezet in een spectrogram: de tijd loopt langs de horizontale as, de frequentie langs de verticale as, en de kleur toont de signaalsterkte. De bekendste openbare grafieken komen van het station in Tomsk in Siberië (vaak gezocht als "sos70"), dat de lokale tijd van Tomsk (UTC+7) gebruikt. EarthWave leest de gegevens uit Tomsk, valt terug op Italiaanse stations wanneer Tomsk offline is, en toont altijd de UTC-tijd van elke meting.

Waardoor het van dag tot dag verandert

De resonantie heeft een dagritme dat de zon en de drie grote bliksemcentra volgt: Zuidoost-Azië, Afrika en Amerika. De amplitude piekt meestal in de middag en avond (UTC), wanneer de onweersactiviteit in Afrika en Amerika het sterkst is.

Zonnevlammen, geomagnetische stormen en seizoensveranderingen in de ionosfeer kunnen de frequentie licht verschuiven en veranderen hoe scherp de pieken zijn (de Q-factor). Lokaal weer en onweersbuien in de buurt kunnen ook korte heldere uitbarstingen toevoegen die er in een grafiek uitzien als "pieken".

Hoe je het verantwoord leest

Vergelijk frequentie, amplitude, Q-factor, tijdstempels en de structuur van het spectrogram in samenhang. Eén meting kan interessant zijn, maar een patroon over langere tijd zegt meer.

Schumann-resonantie is echte, goed gemeten natuurkunde. Beweringen dat ze rechtstreeks de stemming, slaap of gezondheid van mensen stuurt, zijn populair maar niet door onderzoek aangetoond; zie ze als open vragen en niet als feiten.

F1 — F5

F1
7.83Hz
F2
14.3Hz
F3
20.8Hz
F4
27.3Hz
F5
33.8Hz

Bron en meetmethode

Neem het mee

Volg live resonantieactiviteit in de EarthWave-app

Gebruik de mobiele app voor live metingen, activiteitscontext en optionele premiumgeschiedenis op iOS en Android.

Verwante wetenschapspagina's